ΤΕΕ για καινοτομία – πατέντες: Το τεχνικό έργο οφείλει να αξιολογείται από θετικούς επιστήμονες και μηχανικούς, όπως επιτάσσει η κοινή λογική, η διεθνής εμπειρία και το συμφέρον της χώρας

Με αφορμή πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ (1423/2025) και σχετική ανακοίνωση που αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας εκφράζει εκ νέου την ξεκάθαρη αντίθεσή του στη δυνατότητα πιστοποίησης ως συμβούλων ευρεσιτεχνίας των αποφοίτων νομικών σχολών, χωρίς τίτλο σπουδών μηχανικού ή θετικών επιστημών γενικότερα, μέσω της Ελληνικής Ακαδημίας Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, που υπάγεται στον ΟΒΙ, καθώς κάτι τέτοιο, πέρα από τα νομικά επιχειρήματα, κινείται αντίθετα στη διεθνή εμπειρία, στις βέλτιστες, διαθέσιμες διεθνώς, πρακτικές και στις ίδιες τις ανάγκες της χώρας.

Με βάση την κοινή λογική και τα καλύτερα διεθνή παραδείγματα, η τεχνική αξιολόγηση («ποια είναι η στάθμη της τεχνικής;», «έχει γίνει ξανά;», «είναι εφευρετικό;», «είναι επιδεικτικό βιομηχανικής εφαρμογής;») για μια ευρεσιτεχνία γίνεται από θετικούς επιστήμονες και μηχανικούς, ενώ η νομική συμμόρφωση («πληροί τις προϋποθέσεις του Εθνικού-Ευρωπαϊκού-Διεθνούς Δικαίου Ευρεσιτεχνιών;») ελέγχεται από νομικούς.

Και αυτό γιατί οι θετικοί επιστήμονες και οι μηχανικοί είναι εκείνοι που έχουν εξειδικευμένες τεχνικές γνώσεις και πληρούν κατεξοχήν τις προϋποθέσεις για να γίνουν Σύμβουλοι Ευρωπαϊκών Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (European Patent Attorneys), καθώς απαιτείται υποχρεωτικά τεχνικό ή επιστημονικό υπόβαθρο. Αντιθέτως, οι νομικοί χωρίς τέτοιο πτυχίο (STEM – Science, Technology, Engineering, Mathematics) δεν μπορούν εν τοις πράγμασι να έχουν τα συγκεκριμένα προσόντα καθώς ελλείπει η ειδική γνώση, αλλά μπορούν να ασχοληθούν με το δίκαιο της διανοητικής – βιομηχανικής ιδιοκτησίας, και ως πληρεξούσιοι δικηγόροι των εφευρετών. Δημιουργείται, έτσι, ο κίνδυνος οι Έλληνες εφευρέτες και οι επιχειρήσεις να μην λαμβάνουν το αναγκαίο υψηλό επίπεδο συμβουλευτικής συνδρομής σε σύνθετα τεχνικά ζητήματα καινοτομίας, γεγονός που θα πλήξει, με βεβαιότητα, την ανταγωνιστικότητα της χώρας καθώς δεν θα προωθείται έμπρακτα και με αξιώσεις η καινοτομία.

Είναι σαφές, με βάση τη διεθνή εμπειρία, ότι παρόλο που ένας νομικός χωρίς πτυχίο STEM δεν μπορεί αποτελεσματικά να γίνει «Patent Attorney», δηλαδή σύμβουλος ευρεσιτεχνίας, (καθώς δεν μπορεί να κατανοήσει σε βάθος το τεχνικό μέρος μιας εφεύρεσης), μπορεί να δραστηριοποιηθεί εκτενώς στον τομέα, με τη νομική του ιδιότητα αλλά σε μη τεχνικό περιεχόμενο, όπως, για παράδειγμα, ως:

• Δικηγόρος Διανοητικής – Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας: Αναλαμβάνει τη δικαστική εκπροσώπηση σε υποθέσεις προσβολής διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ή τη σύνταξη εμπορικών συμβάσεων παραχώρησης άδειας (licensing).
• Νομικός Σύμβουλος στο EPO: Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας απασχολεί νομικούς για τη στελέχωση των νομικών του τμημάτων και των συμβουλίων προσφυγών.

Το ΤΕΕ, με βάση την ευθύνη που φέρει από το θεσμικό του πλαίσιο, ενημερώνει την κοινή γνώμη για το τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο και αφήνει τους πολίτες να κρίνουν την ορθότητα δικαστικών αποφάσεων και πολιτικών επιλογών για το μέλλον της χώρας:

(Πηγή: https://ficpi.org/system/files/Kirby_Royal_Chambers_-_FICPI_Survey_Report.pdf )

Τύπος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που απαιτείται ανά χώρα:

• Μόνο τεχνικό (STEM) πτυχίο – δίπλωμα: EPO, Αυστραλία, Αυστρία, Βέλγιο, Γερμανία, Ελβετία, Ινδία, Ιταλία, Ισραήλ, Κίνα, Λευκορωσία, Μεγάλη Βρετανία, Φινλανδία, Ουγγαρία, Ολλανδία, Σουηδία, Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (Patent Agent–Σύμβουλος Ευρεσιτεχνίας).
• Τεχνικό και νομικό πτυχίο: Γαλλία, Νότια Αφρική, Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (Patent Attorney – πληρεξούσιος διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, όπου απαιτείται πλέον των σπουδών μηχανικού ή θετικών επιστημών γενικά και επιπλέον ένα επαγγελματικό πολυετές μεταπτυχιακό Juris Doctor).
• Πτυχίο πνευματικής ιδιοκτησίας: Ουκρανία.
• Τεχνικό ή νομικό πτυχίο: Λιθουανία, Μαλαισία.
• Πτυχίο Μηχανικής, Νομικής ή Οικονομικών: Πορτογαλία
• Οποιοδήποτε τριτοβάθμιο πτυχίο: Τσεχία, Εσθονία.
• Πτυχίο Νομικής ή Οικονομικών: Βενεζουέλα.
• Μόνο πτυχίο Νομικής: Ινδονησία, Φιλιππίνες, Κύπρος (πρόκειται για διορισμό πληρεξουσίου δικηγόρου – δεν υφίσταται ο θεσμός του Συμβούλου Ευρεσιτεχνίας)

Με λίγα λόγια, όσες χώρες έχουν υψηλό τεχνολογικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα και επιλέγουν εξεταστικό σύστημα για πιστοποίηση συμβούλων ευρεσιτεχνίας, θέτουν, ως απαραίτητη προϋπόθεση – προσόν, τον τίτλο σπουδών τεχνικής, τεχνολογικής ή θετικής κατεύθυνσης γενικά και μόνο ως επιπλέον προσόν την ειδική γνώση νομικών θεμάτων, η οποία μπορεί να αποκτηθεί με διαφόρους τρόπους (μαθητεία, εμπειρία, κατάρτιση, εκπαίδευση κλπ) μετά τον τίτλο σπουδών και ως προετοιμασία για την πιστοποίηση.

Πέρα από την ουσία του ζητήματος, σημειώνεται ότι η προσφυγή του ΤΕΕ (το 2019…) εναντίον των προβλέψεων του ΠΔ 31/2019 κρίθηκε από το Δ’ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας και όχι σε επίπεδο Ολομέλειας, ενώ η απόφαση (1423/2025) μόλις καθαρογράφθηκε. Ως προς την ίδια την απόφαση, αναφέρεται ότι είναι στην ευχέρεια της ελληνικής διοίκησης – κανονιστικού νομοθέτη να αποφασίσει ποίος και πώς θα γίνεται σύμβουλος ευρεσιτεχνίας, διότι έτσι αναφέρει ο νόμος 4512/2018, χωρίς οι δικαστές να εκφράσουν παρεμπίπτουσα κρίση για τη συνταγματικότητα του νόμου που δίνει τέτοια ευρεία δυνατότητα στη διοίκηση. Επίσης, αναφέρεται ότι κάτι τέτοιο «δεν αντίκειται στα διδάγματα της κοινής πείρας και της λογικής» χωρίς περαιτέρω επιχειρήματα ή υποστήριξη αυτής της θέσης.

Ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός δήλωσε, επιπλέον, σχετικά με το θέμα:

«Οι πατέντες, δηλαδή τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, είναι πολύ σημαντικά, αποτελούν καθοριστικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για κάθε επιχείρηση και συνολικά οι επιδόσεις μιας χώρας σε αυτόν τον τομέα έχει αποδειχθεί, ιστορικά και επιστημονικά, ότι καθορίζουν το επίπεδο ανάπτυξης που μπορεί να έχει στο μέλλον.

Καλούμε τις και τους Ελληνίδες – Έλληνες εφευρέτριες – εφευρέτες, τους τεχνολογικούς φορείς  και τις καινοτόμες επιχειρήσεις της χώρας να συνεχίσουν να εμπιστεύονται, για τα σύνθετα τεχνικά ζητήματα των ευρεσιτεχνιών, τους έμπειρους, καταρτισμένους και πιστοποιημένους τεχνικούς επιστήμονες.

Καλούμε, ως θεσμοθετημένος σύμβουλος της Πολιτείας, όσες και όσους έχουν θέσεις ευθύνης να αναλογιστούν τί επιπτώσεις θα έχει για την Πατρίδα αν προχωρήσει η ολισθηρή πορεία προς ένα σύστημα καινοτομίας όπου αξιολογείται το τεχνικό έργο από μη μηχανικούς ή θετικούς επιστήμονες.

Αποτελεί σταθερή πεποίθησή μας ότι για να μπορέσει επιτέλους η χώρα να κινηθεί στον ενάρετο οικονομικό δρόμο της καινοτομίας και της εφευρετικότητας, που φέρνει επενδύσεις, απασχόληση και ανάπτυξη με πολλαπλά κοινωνικά οφέλη, θα πρέπει όλοι μας, η καθεμία και ο καθένας από τη δική του θέση ευθύνης, να ακολουθεί τον δρόμο της κοινής λογικής και των βέλτιστων διεθνών πρακτικών».