Η νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία Construction Services Act και τι σημαίνει για τον κατασκευαστικό κλάδο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί μια σειρά νέων πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς, με ιδιαίτερη έμφαση στις κατασκευαστικές υπηρεσίες, τον χωροταξικό σχεδιασμό και τις υποδομές. Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται το προτεινόμενο Construction Services Act (CSA), μια νέα νομοθετική πρωτοβουλία που στοχεύει να εναρμονίσει τους κανόνες στον κατασκευαστικό κλάδο και να μειώσει τα εμπόδια που δημιουργούν οι διαφορετικές εθνικές ρυθμίσεις μεταξύ των κρατών-μελών.

Το Construction Services Act σχεδιάζεται ως ένα πλαίσιο που θα απλοποιήσει τους κανονισμούς για τις κατασκευαστικές υπηρεσίες μέσα στην Ενιαία Αγορά. Οι βασικοί στόχοι του είναι να περιορίσει τον κατακερματισμό που προκαλούν οι διαφορετικοί εθνικοί κανόνες, να διευκολύνει το διασυνοριακό εμπόριο υπηρεσιών στον κατασκευαστικό τομέα και να υποστηρίξει την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση του κλάδου. Στις 10 Νοεμβρίου 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε δημόσια διαδικασία συγκέντρωσης στοιχείων (call for evidence), ζητώντας από ενδιαφερόμενους φορείς να καταθέσουν απόψεις έως τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους. Πρόκειται για ένα αρχικό στάδιο διαβούλευσης, πριν από τη σύνταξη της νομοθετικής πρότασης, που βοηθά την Επιτροπή να εντοπίσει εμπόδια και να σχεδιάσει μια πιο πρακτική και τεκμηριωμένη ρύθμιση. Η επίσημη νομοθετική πρόταση αναμένεται το τελευταίο τρίμηνο του 2026.

Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στη στρατηγική για την Ενιαία Αγορά του 2025, η οποία σηματοδοτεί μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο ρύθμισης του ευρωπαϊκού κατασκευαστικού τομέα. Η στρατηγική δίνει προτεραιότητα στην απλούστευση των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις, στην εναρμόνιση των κριτηρίων βιωσιμότητας και στην ψηφιοποίηση των διαδικασιών συμμόρφωσης. Για τον κατασκευαστικό κλάδο αυτό σημαίνει πιο απλές διαδικασίες διαγωνισμών, λιγότερη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη έμφαση σε υλικά χαμηλού αποτυπώματος άνθρακα και σε πρακτικές κυκλικής οικονομίας.

Οι αλλαγές αυτές αναμένεται να επηρεάσουν τα πλαίσια προμηθειών και τις τεχνικές προδιαγραφές σε όλη την Ευρώπη. Παράλληλα, η πρόταση για το Construction Services Act συνδέεται με άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ που στοχεύουν στην απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης και σχεδιασμού έργων, ώστε να επιταχυνθεί η υλοποίηση έργων στέγασης και υποδομών. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και δράσεις όπως το EU Delivery Act, που επικεντρώνεται στις διαδικασίες χωροθέτησης και αδειοδότησης, καθώς και το European Data Space for Public Procurement, ένα ευρωπαϊκό ψηφιακό περιβάλλον για τις δημόσιες συμβάσεις που θα συνδέει εθνικές πλατφόρμες και θα αξιοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για μεγαλύτερη διαφάνεια και καλύτερη πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στους διαγωνισμούς.

Σημαντικό στοιχείο της διαδικασίας είναι και η εκτίμηση επιπτώσεων (impact assessment) για το Construction Services Act. Στόχος της είναι να συγκεντρωθούν στοιχεία για τα εμπόδια που υπάρχουν στις διασυνοριακές κατασκευαστικές υπηρεσίες και να εξεταστούν τρόποι μείωσης του κανονιστικού κατακερματισμού. Παράλληλα αξιολογούνται οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες της νέας νομοθεσίας. Στο επίκεντρο βρίσκονται ερωτήματα όπως το πώς μπορούν να εναρμονιστούν τα πρότυπα χωρίς να επιβαρυνθούν υπερβολικά οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος των ψηφιακών εργαλείων και πώς θα διασφαλιστούν ο δίκαιος ανταγωνισμός και η καινοτομία.

Αν και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι πλέον μέλος της ΕΕ, οι εξελίξεις αυτές έχουν σημασία και για τις βρετανικές επιχειρήσεις. Πολλά έργα υποδομών βασίζονται σε διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού και σε τεχνικά πρότυπα που είναι ευθυγραμμισμένα με την ευρωπαϊκή αγορά. Οι νέοι κανόνες ενδέχεται να επηρεάσουν τις εταιρείες που συμμετέχουν σε ευρωπαϊκούς διαγωνισμούς ή προμηθεύονται υλικά και υπηρεσίες από την ΕΕ.

Η ευρωπαϊκή στρατηγική προωθεί επίσης την ψηφιοποίηση των διαδικασιών συμμόρφωσης. Στα επόμενα χρόνια αναμένεται να εφαρμοστούν εργαλεία όπως το Digital Product Passport (DPP), η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση και τα διαλειτουργικά ψηφιακά συστήματα ταυτότητας. Αυτές οι εξελίξεις θέτουν νέα πρότυπα διαφάνειας και ιχνηλασιμότητας για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες στον κατασκευαστικό τομέα.

Για τις επιχειρήσεις του κλάδου, η κατεύθυνση είναι σαφής: χρειάζεται έγκαιρη προσαρμογή στις νέες τάσεις κανονισμών, βιωσιμότητας και ψηφιοποίησης. Η ενσωμάτωση εργαλείων όπως το Building Information Modelling (BIM) στις διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων, η χρήση ψηφιακών πλατφορμών συμμόρφωσης και η προετοιμασία για κοινά ευρωπαϊκά πρότυπα πράσινων προμηθειών θα αποτελέσουν σημαντικά στοιχεία ανταγωνιστικότητας τα επόμενα χρόνια. Παράλληλα, η ενίσχυση της επαγγελματικής κινητικότητας και η αναγνώριση προσόντων στην Ευρώπη δημιουργούν νέες ευκαιρίες συνεργασίας και πρόσβασης σε εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.

Συνολικά, το Construction Services Act αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς μια πιο ενιαία και ανταγωνιστική ευρωπαϊκή αγορά κατασκευαστικών υπηρεσιών, με σημαντικές επιπτώσεις για τις επιχειρήσεις, τους μηχανικούς και τις αλυσίδες εφοδιασμού σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Πηγή: https://www.wfw.com/articles/construction-services-act-european-impact-assessment/