Νέα μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο “The cost of PFAS pollution for our society” έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που εδώ και χρόνια απασχολεί επιστήμονες, μηχανικούς και φορείς περιβάλλοντος: η ρύπανση από PFAS (per– and polyfluoroalkyl substances), τις λεγόμενες «παντοτινές χημικές ουσίες», έχει τεράστιο και διαρκώς αυξανόμενο κόστος για την κοινωνία.
Σύμφωνα με τη μελέτη, αν τα σημερινά επίπεδα ρύπανσης συνεχιστούν χωρίς πρόσθετα μέτρα, το συνολικό κόστος για την Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να φτάσει περίπου τα 440 δισ. ευρώ έως το 2050.
Οι PFAS χρησιμοποιούνται ευρέως σε βιομηχανικές εφαρμογές και καταναλωτικά προϊόντα, όμως παραμένουν στο περιβάλλον και στο ανθρώπινο σώμα για δεκαετίες. Οι επιδράσεις τους δεν εξαφανίζονται με τη διακοπή της ρύπανσης. Το κόστος προκύπτει από πολλαπλές πλευρές: επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, ακριβές αποκαταστάσεις μολυσμένων εδαφών και υδάτων, αλλά και διαταραχές βασικών φυσικών λειτουργιών, όπως η επικονίαση.
Η μελέτη βασίζεται σε πιο πρόσφατα δεδομένα και βελτιωμένη μεθοδολογία και δίνει μια συντηρητική εκτίμηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι υπολογισμοί για το κόστος υγείας αφορούν μόνο λίγες από τις PFAS που ήδη ρυθμίζονται, ενώ στην πραγματικότητα υπάρχουν χιλιάδες τέτοιες ουσίες. Άρα, το πραγματικό κόστος είναι πιθανότατα πολύ μεγαλύτερο.
Τα σενάρια που εξετάζονται είναι αποκαλυπτικά: αν ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών PFAS στην πηγή έως το 2040, η Ευρώπη θα μπορούσε να εξοικονομήσει περίπου 110 δισ. ευρώ. Αντίθετα, η επιλογή να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα μόνο με επεξεργασία μολυσμένου νερού θα κόστιζε πάνω από 1 τρισ. ευρώ. Για τους μηχανικούς που ασχολούνται με υποδομές, ύδρευση, περιβάλλον και βιομηχανικές διεργασίες, τα μεγέθη αυτά δείχνουν ξεκάθαρα τη σημασία της πρόληψης έναντι της αποκατάστασης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι ορισμένες ομάδες πληθυσμού είναι πολύ πιο ευάλωτες: νεογέννητα, παιδιά, άνθρωποι που ζουν κοντά σε μολυσμένες περιοχές, αλλά και εργαζόμενοι σε σχετικές εγκαταστάσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι δεσμεύεται να προστατεύσει αυτές τις ομάδες, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις ανάγκες της βιομηχανίας, έως ότου υπάρξουν ασφαλείς εναλλακτικές λύσεις για κρίσιμες εφαρμογές.
Η Jessika Roswall, Commissioner for Environment, Water Resilience and a Competitive Economy, τόνισε ότι η σαφήνεια γύρω από τις απαγορεύσεις PFAS σε καταναλωτικές χρήσεις αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα τόσο για τους πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις, υπογραμμίζοντας ότι τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν πόσο επείγουσα είναι η ανάγκη για δράση.
Τα συμπεράσματα του report θα τροφοδοτήσουν τις ευρωπαϊκές συζητήσεις για την απορρύπανση, τη μείωση των εκπομπών στην πηγή, την παρακολούθηση και τις ερευνητικές ανάγκες. Στο υπόβαθρο αυτών των εξελίξεων, η ΕΕ έχει ήδη προχωρήσει σε σημαντικά βήματα: έχουν απαγορευτεί οι πιο επικίνδυνες PFAS, όπως οι PFOS, PFOA, PFHxS και σχετικές ουσίες, ενώ το 2024 απαγορεύτηκε και η χρήση της undecafluorohexanoic acid (PFHxA) σε προϊόντα όπως υφάσματα, συσκευασίες τροφίμων και καλλυντικά. Από το 2025 έχουν επίσης τεθεί σταδιακές απαγορεύσεις για όλες τις PFAS στους αφρούς πυρόσβεσης.
Παράλληλα, με την αναθεωρημένη Drinking Water Directive, όλα τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να παρακολουθούν τα επίπεδα PFAS στο πόσιμο νερό. Σημαντικό ρόλο παίζει και το European Chemicals Agency (ECHA), που αξιολογεί μια πρόταση για καθολικό περιορισμό των PFAS, με την τελική γνώμη να αναμένεται έως το τέλος του 2026. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα βασίσει σε αυτήν την επόμενη πρότασή της.
Πέρα από τη νομοθεσία, το Chemicals Industry Action Plan που υιοθετήθηκε τον Ιούλιο του 2025 στοχεύει να στηρίξει τη μετάβαση μακριά από τις PFAS, ενώ ετοιμάζεται και ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο παρακολούθησης για ανταλλαγή καλών πρακτικών και συλλογή δεδομένων απορρύπανσης. Για τους μηχανικούς, οι εξελίξεις αυτές δεν είναι απλώς κανονιστικές: επηρεάζουν άμεσα τον σχεδιασμό έργων, τις τεχνολογικές επιλογές και τις επενδύσεις των επόμενων δεκαετιών.
Το πλήρες κείμενο του Report: The cost of PFAS pollution for our society | European Commission είναι διαθέσιμο εδώ: https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/2bcea765-fbf8-11f0-8da5-01aa75ed71a1/language-en
Περισσότερες πληροφορίες:
Report: The cost of PFAS pollution for our society | European Commission
Quicker pollution laws implementation needed, says new report | European Commission
The Road to Green 23: How is the EU tackling the challenge of PFAS? | European Commission
Fighting ‘forever chemicals’ one step at a time | European Commission
Newsletters
Ειδήσεις
Δελτία Τύπου
Ρεπορτάζ
Ανακοινώσεις Εκλογών 
Διεθνής Ενημέρωση
