Ολοένα και περισσότερες πόλεις και περιφέρειες στην Ευρώπη δημιουργούν τοπικά One-Stop Shops για ενεργειακές ανακαινίσεις κατοικιών. Πρόκειται για σημεία εξυπηρέτησης όπου οι πολίτες μπορούν να βρουν, σε ένα μόνο μέρος, όλες τις υπηρεσίες που χρειάζονται για να αναβαθμίσουν ενεργειακά το σπίτι τους. Από την αρχική συμβουλευτική και τον ενεργειακό έλεγχο, μέχρι τον σχεδιασμό του έργου, την επιλογή εταιρειών, την εξεύρεση χρηματοδότησης και την παρακολούθηση των εργασιών. Με αυτόν τον τρόπο, ένα σύνθετο και συχνά ριψοκίνδυνο έργο γίνεται πιο απλό και ασφαλές για τον ιδιοκτήτη.
Ωστόσο, η δημιουργία ενός τέτοιου κέντρου δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση. Για τον λόγο αυτό, η πρωτοβουλία EU Peers μίλησε με ανθρώπους που έχουν ήδη εμπειρία από τη λειτουργία ενός One-Stop Shop. Σε αυτή τη συνέντευξη, η Martina Nemcic, Programme Manager στο KLIK, Energy Cooperative, μιλά για τη λειτουργία ενός τοπικού One-Stop Shop στην πόλη Križevci της Κροατίας και για όσα έμαθαν στην πράξη.
Όπως τονίζει η ίδια, το βασικό μάθημα είναι ότι οι πολίτες πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο από την πρώτη στιγμή:
«Για όποιον σκέφτεται να ξεκινήσει ένα One-Stop Shop, η μεγαλύτερη συμβουλή μου είναι να κρατά τους πολίτες στο επίκεντρο από την πρώτη μέρα – ειδικά τους πιο ευάλωτους. Εκεί βρίσκεται η πραγματική επίδραση, αλλά και η μεγαλύτερη δυσκολία για να στηθεί ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο».
Η ιστορία που περιγράφει αφορά μια μικρή πόλη, έναν δήμαρχο που στηρίζει την ενεργειακή μετάβαση και μια ομάδα ανθρώπων που δουλεύουν με πάθος για την κοινότητα και το περιβάλλον. Η ομάδα αφιερώνει πολλές ώρες βοηθώντας τους κατοίκους να βελτιώσουν τα σπίτια τους και παράλληλα να συμβάλουν στους κλιματικούς στόχους της πόλης.
Η Martina Nemcic απευθύνει και ένα μήνυμα προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής:
«Αν θέλετε τα one-stop shops να αναπτυχθούν και να συμβάλουν στους κλιματικούς στόχους, αντιμετωπίστε τα ως δημόσιο αγαθό. Το κέρδος δεν πρέπει να είναι ο βασικός στόχος – η πραγματική επίδραση πρέπει να είναι».
Το συγκεκριμένο One-Stop Shop βρίσκεται στην πόλη Križevci, στη βορειοδυτική Κροατία. Πρόκειται για μια μικρή πόλη περίπου 20.000 κατοίκων, μαζί με τα γύρω χωριά. Η πόλη είναι μέλος των Climate Alliance, Energy Cities και από το 2011 συμμετέχει στο Covenant of Mayors. Στόχος της είναι να μειώσει τις εκπομπές CO₂ τουλάχιστον κατά 40% έως το 2030. Από το 2018 έως το 2025 στήριξε τρία ενεργειακά έργα με συμμετοχή πολιτών, στα οποία δημιουργήθηκαν φωτοβολταϊκά πάρκα που ανήκουν και χρηματοδοτούνται από τους ίδιους τους πολίτες. Παράλληλα, έχει συγχρηματοδοτήσει εκατοντάδες εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών σε στέγες και πολλά έργα θερμομόνωσης σε κατοικίες.
Το One-Stop Shop ξεκίνησε να λειτουργεί τον Σεπτέμβριο του 2024 από τον συνεταιρισμό KLIK Energy Cooperative. Στην πραγματικότητα προέκυψε από το Energy and Climate Office που είχε δημιουργηθεί τρία χρόνια νωρίτερα, με τη στήριξη του Δήμου Križevci.
Σήμερα το κέντρο παρέχει ολοκληρωμένη υποστήριξη σε ιδιοκτήτες κατοικιών και σε ενώσεις κατοίκων που θέλουν να ανακαινίσουν ενεργειακά τα κτίριά τους. Οι υπηρεσίες περιλαμβάνουν αρχική συμβουλευτική, βοήθεια στην εξεύρεση χρηματοδότησης, παρακολούθηση του έργου και υποστήριξη μετά την ολοκλήρωση των εργασιών. Στόχος είναι να γίνουν οι ενεργειακές ανακαινίσεις πιο απλές, πιο γρήγορες και προσβάσιμες για όλους τους κατοίκους, είτε πρόκειται για μονοκατοικίες είτε για πολυκατοικίες.
Η χρηματοδότηση του One-Stop Shop προέρχεται από διάφορες πηγές: δημόσια κονδύλια (ευρωπαϊκά έργα και δημοτικό προϋπολογισμό), έσοδα από εμπορικές υπηρεσίες, συνδρομές μελών του συνεταιρισμού και μελλοντικές συνεργασίες.
Η ομάδα που το λειτουργεί έχει ανθρώπους με διαφορετικά επαγγελματικά υπόβαθρα – από περιβαλλοντικές επιστήμες και πολιτικές επιστήμες μέχρι διαχείριση έργων και επιχειρηματικότητα. Κοινό στοιχείο όλων είναι το ενδιαφέρον για το περιβάλλον, τις λύσεις για το κλίμα και την τοπική κοινωνία.
Σημαντικός ήταν και ο ρόλος της ίδιας της πόλης. Ο Δήμος Križevci ήταν αυτός που ξεκίνησε την ιδέα δημιουργίας του Energy and Climate Office. Στον πρώτο χρόνο λειτουργίας παρείχε χώρο γραφείων και στη συνέχεια μικρές ετήσιες επιχορηγήσεις για τη λειτουργία του. Το One-Stop Shop λειτουργεί ως ανεξάρτητος φορέας, αλλά διατηρεί στενή συνεργασία με τον δήμο. Παρότι εξακολουθεί να στεγάζεται σε δημοτικό χώρο, πλέον καλύπτει το ενοίκιο μόνο του.
Μέσα από τη συνεργασία της πόλης με το KLIK και το One-Stop Shop δημιουργήθηκε μια ισχυρή δομή υποστήριξης για τους πολίτες. Από το 2021 προστίθενται περίπου 300 kW νέας φωτοβολταϊκής ισχύος κάθε χρόνο. Η αύξηση αυτή μειώνει τις εκπομπές CO₂ περίπου κατά 20 τόνους ετησίως. Από τα περίπου 500.000 ευρώ επενδύσεων, ο δήμος επιδοτεί το μισό ποσό και το υπόλοιπο καλύπτεται από τους πολίτες. Από το 2023 το πρόγραμμα επεκτάθηκε και σε περισσότερες δράσεις ενεργειακής ανακαίνισης, όπως η πλήρης θερμομόνωση στεγών για ευάλωτα νοικοκυριά.
Η πλήρης συνέντευξη είναι διαθέσιμη εδώ:
Newsletters
Ειδήσεις
Δελτία Τύπου
Ρεπορτάζ
Ανακοινώσεις Εκλογών 
Διεθνής Ενημέρωση
