Το νερό στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας: νέες προτεραιότητες και προκλήσεις για μηχανικούς

Η συζήτηση γύρω από τη διαχείριση των υδάτινων πόρων στην Ευρώπη αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, όπως αναδεικνύεται και από τη γνώμη NAT/973 του European Economic and Social Committee (EESC) με τίτλο “EU Water Resilience Strategy and European Climate Resilience and Risk Management Integrated Framework”.

Σε πρόσφατη συνέντευξή του, ο εισηγητής  Anastasis Yiapanis, εξηγεί γιατί το νερό αναδεικνύεται πλέον σε κρίσιμο στρατηγικό ζήτημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με τη γνώμη του EESC, η ανθεκτικότητα των υδάτων αποτελεί πλέον βασική προτεραιότητα, καθώς η κλιματική αλλαγή, η ρύπανση, η απώλεια βιοποικιλότητας και η μη βιώσιμη χρήση των πόρων ασκούν όλο και μεγαλύτερη πίεση τόσο στην ποσότητα όσο και στην ποιότητα του νερού. Ταυτόχρονα, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι ξηρασίες και οι πλημμύρες, εμφανίζονται πιο συχνά, δημιουργώντας νέους κινδύνους για κοινωνίες, οικοσυστήματα και οικονομικές δραστηριότητες.

Ένα από τα βασικά προβλήματα που επισημαίνονται είναι ότι οι υφιστάμενες πολιτικές παραμένουν κατακερματισμένες. Οι αρμοδιότητες κατανέμονται σε διαφορετικούς τομείς και επίπεδα διοίκησης, ενώ συχνά υπάρχει έλλειψη συντονισμού σε δεδομένα, συστήματα παρακολούθησης και επενδύσεις. Αυτό μειώνει την ικανότητα της Ευρώπης να προβλέπει και να διαχειρίζεται αποτελεσματικά κινδύνους που σχετίζονται με το νερό και το κλίμα.

Στις προτάσεις που διατυπώνονται, κεντρική θέση έχει η δημιουργία μιας ισχυρής και ολοκληρωμένης European Water Resilience Strategy, σε σύνδεση με την EU Climate Adaptation Strategy και τις διεθνείς δεσμεύσεις. Η πρόληψη και η ετοιμότητα προτείνονται ως βασικές αρχές για τη μελλοντική πολιτική στο νερό.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στη βελτίωση της διακυβέρνησης και του συντονισμού, με καλύτερη ανταλλαγή δεδομένων, εναρμονισμένα συστήματα παρακολούθησης και εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης που μπορούν να βοηθήσουν τις αρχές να ανταποκρίνονται πιο γρήγορα σε κινδύνους όπως οι πλημμύρες και οι ξηρασίες. Δεδομένου ότι πολλά υδατικά συστήματα είναι διασυνοριακά, η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ χωρών θεωρείται κρίσιμη.

Μία ακόμη ενδιαφέρουσα πρόταση είναι η εισαγωγή ενός “water test” στη διαδικασία χάραξης πολιτικής της ΕΕ, ώστε κάθε νέα νομοθεσία – από τη γεωργία μέχρι την ενέργεια, τη βιομηχανία και τις μεταφορές – να αξιολογείται ως προς τις επιπτώσεις της στους υδάτινους πόρους.

Τέλος, προτείνεται η θέσπιση σαφέστερων κανόνων για τη χρήση του νερού, με προτεραιότητα στις βασικές ανθρώπινες ανάγκες, την προστασία των οικοσυστημάτων και τη βιώσιμη οικονομική δραστηριότητα. Παράλληλα, ενθαρρύνεται η ευρύτερη εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης, επαναχρησιμοποίησης νερού, λύσεων βασισμένων στη φύση και βιώσιμων γεωργικών πρακτικών.

Η γνώμη του EESC παρουσιάστηκε και υιοθετήθηκε στη σύνοδο ολομέλειας του Μαρτίου 2026 και αναμένεται να συμβάλει στον σχεδιασμό της επερχόμενης ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ανθεκτικότητα των υδάτων. Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στο: https://link.europa.eu/NdwchM