Η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων που αποκτώνται στο εξωτερικό αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ελεύθερη μετακίνηση εργαζομένων και εκπαιδευόμενων στην Ευρώπη. Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια, οι διαδικασίες αναγνώρισης των προσόντων της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (VET) εξακολουθούν να διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας έκδοσης του Cedefop, με τίτλο Recognition and validation of foreign VET qualifications in Europe: Comparative insights for skills portability, η οποία εξετάζει τα συστήματα αναγνώρισης και επικύρωσης προσόντων στις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και στη Νορβηγία και την Ισλανδία.
Η μελέτη αναλύει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι διαδικασίες αναγνώρισης τόσο για τη συνέχιση των σπουδών όσο και για την πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Παράλληλα, παρουσιάζει τις διαφορές που υπάρχουν στη νομοθεσία, στη διοίκηση και στις αρμοδιότητες των φορέων, οι οποίες συχνά δυσκολεύουν εργαζόμενους, εργοδότες και εκπαιδευτικά ιδρύματα να κατανοήσουν και να αξιοποιήσουν τις διαθέσιμες διαδικασίες.
Σύμφωνα με το Cedefop, η αναγνώριση των προσόντων αποτελεί πλέον βασική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς συνδέεται άμεσα με την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών, τη λειτουργία της Ενιαίας Αγοράς, αλλά και πρωτοβουλίες όπως η Union of Skills και η Skills Portability Initiative.
Η έρευνα δείχνει ότι τα συστήματα αναγνώρισης των προσόντων VET διαφέρουν σημαντικά ως προς τη διακυβέρνηση, τις μεθόδους αξιολόγησης και τα αποτελέσματα που παράγουν. Τα κέντρα ENIC–NARIC, τα οποία είναι περισσότερο γνωστά για την αναγνώριση τίτλων ανώτατης εκπαίδευσης, παρέχουν επίσης πληροφορίες και καθοδήγηση για τα επαγγελματικά προσόντα στις περισσότερες από τις χώρες που εξετάστηκαν. Παράλληλα, εργαλεία όπως το European Qualifications Framework (EQF), τα National Qualifications Frameworks (NQFs), το ESCO και το Europass συμβάλλουν στη μεγαλύτερη διαφάνεια και συγκρισιμότητα των προσόντων.
Ωστόσο, η μελέτη επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις. Οι διαδικασίες αναγνώρισης δεν είναι ενιαίες μεταξύ των χωρών ούτε μεταξύ διαφορετικών επαγγελμάτων, ενώ η αναγνώριση για μη νομοθετικά ρυθμιζόμενα επαγγέλματα παραμένει λιγότερο διαφανής. Επιπλέον, οι αρμοδιότητες είναι συχνά κατανεμημένες σε πολλούς διαφορετικούς οργανισμούς, γεγονός που δημιουργεί ένα σύνθετο και κατακερματισμένο σύστημα.
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τις δεξιότητες που αποκτώνται μέσω επαγγελματικής εμπειρίας ή μη τυπικής και άτυπης μάθησης, οι οποίες συχνά δεν αποτυπώνονται επαρκώς στα υφιστάμενα συστήματα αναγνώρισης. Για τον λόγο αυτό, το Cedefop προτείνει την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των φορέων αναγνώρισης και επικύρωσης, ώστε να αξιοποιούνται καλύτερα όλες οι γνώσεις και οι δεξιότητες που αποκτούν οι εργαζόμενοι.
Η έκθεση προτείνει επίσης τη βελτίωση της διαφάνειας και της προσβασιμότητας των διαδικασιών αναγνώρισης σε όλη την Ευρώπη, την περαιτέρω αξιοποίηση των μαθησιακών αποτελεσμάτων, των πλαισίων προσόντων και των ψηφιακών διαπιστευτηρίων, καθώς και την ανάπτυξη περισσότερο φιλικών προς τον χρήστη διαδικασιών που θα διευκολύνουν τόσο τις αρμόδιες αρχές όσο και τους πολίτες.
Η δημοσίευση συνοδεύεται από συγκριτικό σύνολο δεδομένων που αποτυπώνει τα εθνικά συστήματα αναγνώρισης και επικύρωσης προσόντων στις χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα.
- Recognition and validation of foreign VET qualifications in Europe, DOI: 10.2801/ 2307117TI-01-26-041-EN-NISBN: 978-92-896- 3991-006/07/2026,
- Annex: Comparative mapping of national recognition and validation arrangements for foreign VET qualifications and skills, DOI: 10.2906/77431707702284806/07/2026




