Το φετινό Festival of the New European Bauhaus (NEB), που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες από τις 9 έως τις 13 Ιουνίου, ανέδειξε στην πράξη πώς ο σχεδιασμός, η αρχιτεκτονική, η τεχνολογία και η συμμετοχή των πολιτών μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία πιο βιώσιμων και ανθεκτικών κοινοτήτων.
Για πέντε ημέρες, πολίτες, μηχανικοί, αρχιτέκτονες, σχεδιαστές, εκπρόσωποι θεσμών και φορείς καινοτομίας συναντήθηκαν για να συζητήσουν ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα στην Ευρώπη: την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία, την αναβάθμιση του δομημένου περιβάλλοντος, την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης.
Ένα από τα βασικά θέματα του φεστιβάλ ήταν η προσιτή στέγαση. Στις συζητήσεις αναδείχθηκε ότι η δυσκολία πρόσβασης σε οικονομικά προσιτές κατοικίες αποτελεί πλέον κρίσιμο κοινωνικό ζήτημα για πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Το New European Bauhaus παρουσίασε παραδείγματα έργων που επιχειρούν να δώσουν απαντήσεις μέσα από λύσεις που συνδυάζουν βιωσιμότητα, κοινωνική ένταξη και ενεργή συμμετοχή των κατοίκων ήδη από τα πρώτα στάδια σχεδιασμού.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στην αξιοποίηση του υπάρχοντος κτιριακού αποθέματος. Συζητήθηκαν πρακτικές ανακαίνισης ιστορικών κτιρίων, επανάχρησης κενών χώρων και μετατροπής υφιστάμενων χρήσεων σε κατοικία, με στόχο όχι μόνο τη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος σε σχέση με νέες κατασκευές αλλά και τη δημιουργία γειτονιών με ισχυρότερη ταυτότητα και καλύτερη ποιότητα ζωής. Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάστηκαν παραδείγματα κοινωνικής κατοικίας και αναβαθμίσεων που πραγματοποιούνται χωρίς να απαιτείται η απομάκρυνση των κατοίκων.
Η ανθεκτικότητα των κοινοτήτων και η δημοκρατική συμμετοχή αποτέλεσαν ακόμη έναν βασικό άξονα των εργασιών. Συμμετέχοντες από την Ουκρανία παρουσίασαν εμπειρίες από έργα που βασίζονται στην ενεργή εμπλοκή των τοπικών κοινωνιών και δείχνουν πώς ο συμμετοχικός σχεδιασμός μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση του ανήκειν και να στηρίξει κοινότητες που βρίσκονται υπό πίεση.
Παράλληλα, το φεστιβάλ άνοιξε τη συζήτηση για το πώς οι βιώσιμες λύσεις μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη κλίμακα. Η ανάγκη κινητοποίησης ιδιωτικών επενδύσεων, επιχειρηματικότητας και νέων αγορών βρέθηκε στο επίκεντρο, με έμφαση στη δημιουργία πλαισίων που θα αναγνωρίζουν και θα υποστηρίζουν έργα υψηλής περιβαλλοντικής, αρχιτεκτονικής και κοινωνικής αξίας.
Σε αυτό το πλαίσιο αναδείχθηκε και ο ρόλος του NEB Academy, της αποκεντρωμένης πρωτοβουλίας που ξεκίνησε το 2024 με στόχο τη διάδοση γνώσης και δεξιοτήτων γύρω από τη συμμετοχική και συμπεριληπτική αστική αναγέννηση. Κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 50 εκατ. ευρώ για την επόμενη διετία, ενώ παρουσιάστηκε και η διεθνής επέκταση της πρωτοβουλίας με δράσεις στην Ουκρανία και ενδιαφέρον ανάπτυξης νέων κόμβων στην Ιαπωνία και τη Βραζιλία.
Η κυκλική οικονομία είχε επίσης κεντρική θέση. Ένα από τα στοιχεία που συζητήθηκαν ήταν το εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό επαναχρησιμοποίησης υλικών κατεδάφισης στην Ευρώπη και οι δυνατότητες που δημιουργούνται μέσα από νέες προσεγγίσεις σχεδιασμού και επαναξιοποίησης πόρων. Στις παράλληλες εκδηλώσεις παρουσιάστηκαν έργα που μετέτρεπαν υπολείμματα παραγωγής σε νέα προϊόντα σχεδιασμού – χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η χρήση υπολειμμάτων ελιάς για τη δημιουργία επίπλων.
Το φεστιβάλ συνδύασε τις πολιτικές συζητήσεις με την πολιτιστική έκφραση, μέσα από εγκαταστάσεις, εργαστήρια, μουσική, θέατρο και δράσεις που έφεραν το κοινό πιο κοντά στις ιδέες του New European Bauhaus.
Στο κλείσιμο της διοργάνωσης ανακοινώθηκε και ο νικητής του πρώτου NEB Trophy – Design Competition. Το κοινό επέλεξε την πρόταση «Aurora» του Luca Ambrosi από την Academy of Fine Arts in Carrara της Ιταλίας: ένα έργο από διαφανείς ακρυλικές επιφάνειες στα χρώματα του NEB, εμπνευσμένο από το Βόρειο Σέλας και σχεδιασμένο να συμβολίζει την ελπίδα, την ανανέωση και την πορεία προς ένα καλύτερο μέλλον.
Το New European Bauhaus, που ξεκίνησε από την European Commission το 2020, συνεχίζει να εξελίσσεται σε ένα διεθνές δίκτυο με περισσότερα από 2.000 μέλη στην Ευρώπη και πέρα από αυτήν, προωθώντας νέες προσεγγίσεις για πιο βιώσιμους, συμπεριληπτικούς και ποιοτικούς χώρους διαβίωσης.




