Η Κατάσταση της Ένωσης 2026: τι σημαίνει για τους μηχανικούς και τον κατασκευαστικό κλάδο

Στις 16 Σεπτεμβρίου, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen παρουσίασε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης , καθορίζοντας τις προτεραιότητες της Επιτροπής για τον επόμενο χρόνο μέσω επιστολής προθέσεων προς την Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Metsola και την Ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου (Irish Presidency of the Council).

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους τεχνίτες του κατασκευαστικού κλάδου στην Ευρώπη, η φετινή ομιλία έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς αρκετοί βασικοί φάκελοι βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, όπως η Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD) και ο Κανονισμός για τα Δομικά Προϊόντα (Construction Products Regulation), ενώ άλλοι βρίσκονται σε αρχικό στάδιο, όπως ο Νόμος για τις Δημόσιες Συμβάσεις και το Πακέτο Απλοποίησης για τη Στέγαση (Housing simplification package). Το μήνυμα από τις Βρυξέλλες φαίνεται να είναι ότι «ήρθε η ώρα της υλοποίησης», όμως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις το ερώτημα παραμένει τι σημαίνει αυτό στην πράξη.

Η βασική είδηση για τον κλάδο αφορά τις άδειες και τη στέγαση. Η ανακοίνωση μιας πρότασης για επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων, στο πλαίσιο της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης, είναι σημαντικό βήμα, καθώς οι καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις αποτελούν, σύμφωνα και με την European Builders Confederation (EBC), ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για τις κατασκευές και τις ανακαινίσεις. Παράλληλα επιβεβαιώθηκε το Πακέτο Απλοποίησης για τη Στέγαση, που ακολουθεί το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Στέγαση (European Affordable Housing Plan) του Δεκεμβρίου 2025, με ανοιχτή δημόσια διαβούλευση έως τις 30 Σεπτεμβρίου. Σε συνδυασμό με τη δέσμευση για μια «προσέγγιση απλότητας από τον σχεδιασμό» (“simplicity-by-design approach for all new proposals”) σε κάθε νέα πρόταση, όλα δείχνουν ότι η Επιτροπή θα επικεντρωθεί στη μείωση της γραφειοκρατίας, χωρίς να αλλάξει την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής για τις κατασκευές.

Δύο ακόμη ανακοινώσεις αφορούν άμεσα τη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων του κλάδου: ένα πακέτο για την ανταγωνιστικότητα και την απλοποίηση του τραπεζικού τομέα, καθώς και μια επιτροπή οικονομολόγων που θα εξετάσει τη μεταρρύθμιση του «δικτύου ασφαλείας» της ευρωζώνης πριν από τη σύνοδο κορυφής του Μαρτίου 2027. Κανένα από τα δύο δεν αφορά αποκλειστικά τις κατασκευές, όμως και τα δύο θα επηρεάσουν το περιβάλλον δανεισμού για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, έναν τομέα όπου η EBC έχει επανειλημμένα επισημάνει ελλείψεις στην πρόσβαση σε κεφάλαιο κίνησης και χρηματοδότηση έργων. Επιβεβαιώθηκε επίσης ότι το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (Multiannual Financial Framework) θα αποτελέσει κεντρικό πολιτικό στόχο για τον επόμενο χρόνο, μαζί με τις διαπραγματεύσεις για νέους ιδίους πόρους.

Στο θέμα των δεξιοτήτων, η ομιλία επιβεβαιώνει και πάλι τις Εγγυήσεις Δεξιοτήτων (Skills Guarantees) ως μέρος της προσπάθειας για την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας, χωρίς όμως νέες λεπτομέρειες για τον κατασκευαστικό κλάδο, όπου η έλλειψη εργατικού δυναμικού παραμένει έντονη. Στον τομέα της ενέργειας, η Επιτροπή εμφανίζεται πρόθυμη να προχωρήσει σε έκτακτα μέτρα για τις τιμές ενέργειας, κάτι που αξίζει να παρακολουθείται προσεκτικά.

Δύο ακόμη πρωτοβουλίες βρίσκονται στο σταυροδρόμι κατασκευών, νερού και κλίματος: μια Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για το Νερό που θα αντιμετωπίσει τη λειψυδρία, και μια Συμμαχία για την Κλιματική Ασφάλιση (Climate Insurance Alliance) που στοχεύει στο διευρυνόμενο χάσμα ασφάλισης έναντι κλιματικών κινδύνων. Ένα νέο Ευρωπαϊκό Σχέδιο για τα Καύσωνα (European Heatwave Plan), ως απάντηση στις αυξανόμενες ξηρασίες και πυρκαγιές, αναμένεται επίσης να επηρεάσει τις συνθήκες εργασίας στα εργοτάξια.

Στο κομμάτι του εφοδιασμού, η επιστολή αναφέρεται σε ένα πακέτο διαφοροποίησης (DiversifyEU), μια Ευρωπαϊκή Εταιρεία για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (European Corporation on Critical Raw Materials), καθώς και σε δράσεις κατά των αδικαιολόγητων περιορισμών στην Ενιαία Αγορά, όλα σημαντικά για το κόστος και τη διαθεσιμότητα δομικών υλικών στα κράτη-μέλη.

Συνολικά, οι άδειες, η στέγαση, η χρηματοδότηση και οι δεξιότητες κατέχουν κεντρική θέση στην ομιλία του 2026, και η ίδια η Επιτροπή φαίνεται πλέον να υιοθετεί όσα υποστηρίζει εδώ και καιρό η EBC: ότι οι φιλόδοξοι στόχοι πρέπει να συνοδεύονται από ικανότητα υλοποίησης στην πράξη. Αυτό που παραμένει ασαφές είναι η σειρά προτεραιότητας. Με την ενσωμάτωση της EPBD να καθυστερεί ακόμη σε πολλά κράτη-μέλη και τον Κανονισμό για τα Δομικά Προϊόντα να βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση, τα νέα μέτρα απλοποίησης θα βοηθήσουν πραγματικά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις μόνο αν συντονιστούν με όσα ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη, χωρίς να τα επιβαρύνουν ή να διαταράσσουν τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό τους.

Η EBC δηλώνει ότι θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις παραπάνω πρωτοβουλίες καθώς θα μετατρέπονται από προθέσεις σε νομοθετικές προτάσεις, και αναμένει να συνεργαστεί με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα καθώς προκύπτουν νέα στοιχεία.

Πηγή: State of the Union 2026: what it means for Europe’s builders