Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να περάσει από τους φιλόδοξους στόχους για την κυκλική οικονομία σε δεσμευτικούς κανόνες για την αγορά. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα πρόσφατης ανάλυσης της RaboResearch, του ερευνητικού τμήματος της Rabobank. Η ανάλυση εξετάζει τι μπορεί να σημαίνει ο αναμενόμενος Circular Economy Act για την ανακύκλωση και τη διαχείριση αποβλήτων.
Για πολλά χρόνια η πολιτική για τα απόβλητα αφορούσε κυρίως το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. Αυτό άλλαξε το 2024, όταν οι εκθέσεις του Mario Draghi για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και του Enrico Letta για την ενιαία αγορά ανέδειξαν την κυκλική οικονομία σε εργαλείο για λιγότερη εξάρτηση από πρώτες ύλες και χαμηλότερο κόστος για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Σήμερα η κυκλικότητα αποτελεί κεντρικό στοιχείο της Clean Industrial Deal, σε συνάφεια με την Competitiveness Compass.
Τα αποτελέσματα πάντως μέχρι σήμερα είναι περιορισμένα. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το ποσοστό κυκλικής χρήσης υλικών στην ΕΕ αυξήθηκε μόλις από 11,2% το 2015 σε 12,2% το 2024. Ο στόχος για το 2030 είναι 24%. Και αυτό ενώ 26 κράτη-μέλη διαθέτουν πλέον εθνική στρατηγική για την κυκλική οικονομία, τη στιγμή που το 2015 δεν είχε κανένα. Το European Court of Auditors είχε καταλήξει ήδη από το 2023 ότι η πρόοδος υστερεί σε σχέση με όσα προέβλεπε το πλαίσιο. Κατά την ανάλυση, αυτό δεν σημαίνει αποτυχία της πολιτικής. Οι άμεσα εφαρμοστέοι κανονισμοί, όπως ο Batteries Regulation και ο Packaging and Packaging Waste Regulation, είναι ακόμη πολύ πρόσφατοι για να φανούν στα στοιχεία. Επιπλέον, μεγάλες ποσότητες υλικών παραμένουν για χρόνια «δεσμευμένες» σε κτίρια, υποδομές και οχήματα πριν μπορέσουν να επιστρέψουν στην αγορά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να παρουσιάσει την πρόταση για τον Circular Economy Act μέσα στο 2026. Στα μέτρα που συζητούνται περιλαμβάνονται τα εξής: ελάχιστο ποσοστό ανακυκλωμένου υλικού στα προϊόντα, κριτήρια κυκλικότητας στις δημόσιες συμβάσεις, κοινά σε όλη την ΕΕ κριτήρια για το πότε ένα υλικό παύει να θεωρείται απόβλητο (end-of-waste), εναρμόνιση των κανόνων διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού, καθώς και ψηφιακά διαβατήρια προϊόντων (Digital Product Passports). Σύμφωνα με την ανάλυση, το μεγαλύτερο κενό σήμερα είναι η ζήτηση. Πολλά υλικά συλλέγονται και ανακτώνται, αλλά δεν βρίσκουν αγοραστή, συχνά επειδή οι πρωτογενείς πρώτες ύλες είναι φθηνότερες. Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληξε και ο European Environment Agency τον Απρίλιο του 2026. Η RaboResearch εκτιμά ότι ο νέος κανονισμός δεν θα εγκριθεί πριν το 2028 και ότι πολλές από τις υποχρεώσεις θα ισχύσουν γύρω στο 2029–2030.
Οι επιπτώσεις δεν θα είναι ίδιες για όλους. Οι ανακυκλωτές που παράγουν υλικό υψηλής ποιότητας μπορεί να ωφεληθούν από πιο σταθερή ζήτηση. Οι κατασκευαστές, αντίθετα, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν υψηλότερο κόστος και πιο σύνθετη προμήθεια υλικών. Οι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης και οι χώροι υγειονομικής ταφής θα δέχονται πιθανότατα λιγότερα απόβλητα. Για τις μονάδες αποτέφρωσης μπορεί να προστεθεί και κόστος από την προτεινόμενη επέκταση του EU Emissions Trading System από το 2031. Η επίδραση διαφέρει και ανά υλικό. Εκτιμάται υψηλή για τα πλαστικά, τις μπαταρίες και τα ηλεκτρονικά και μεσαία για τα κλωστοϋφαντουργικά και τα απόβλητα κατασκευών και κατεδαφίσεων, όπου ρόλο παίζουν η επιλεκτική κατεδάφιση, τα πρότυπα ποιότητας και οι δημόσιες συμβάσεις. Για χαρτί, γυαλί, χάλυβα και αλουμίνιο εκτιμάται χαμηλή, καθώς οι αγορές τους λειτουργούν ήδη.
Κατά την ανάλυση, τρία ερωτήματα θα κρίνουν τελικά το αποτέλεσμα: αν η πρόταση θα ορίζει δεσμευτικά ποσοστά και χρονοδιαγράμματα, αν τα κριτήρια end-of-waste θα εναρμονιστούν σε όλη την ΕΕ και πώς θα μετρά το ανακυκλωμένο υλικό που εισάγεται από τρίτες χώρες. Από τις απαντήσεις αυτές θα εξαρτηθεί αν ο νέος κανονισμός θα στηρίξει πραγματικά την ευρωπαϊκή ανακύκλωση ή αν θα προσθέσει απλώς νέες υποχρεώσεις συμμόρφωσης.
Ολόκληρη η ανάλυση της RaboResearch: One’s trash is another’s treasure: European circularity moves from ambition to regulation
Newsletters
Ειδήσεις
Δελτία Τύπου
Ρεπορτάζ
Ανακοινώσεις Εκλογών 
Διεθνής Ενημέρωση
